قسمت پنجم پزشكي ارتفاع؛ متن و حاشيه بعلاوه ي ناگفته هاي دكتر جوادي از تصميمات نادرست سرپرست تيم در برنامه گاشربروم تيم سراب. براي دنبال كردن مطالب اتاق فكر كوه نيوز "پزشكي ارتفاع، متن و حاشيه" پيشنهاد ميكنم، قسمت هاي يك، دو، سه و چهار را بخوانيد. در مقالات پیشین به برخی از گره های کار پزشکان ارتفاع کشورمان اشاره شد. موضوع این نوشتار می تواند، دستمایه آغاز حرکتی بنیادین برای تدوین وظایف و اختیارات پزشک ارتفاع و تعیین پشتوانه های اجرایی و قانونی کار وی باشد. واقعیت این است که در حوزه ي صعود های بلند، بویژه آنهایی که توسط دستگاه های رسمی برگزار یا هدایت می شوند، پزشک تیم عملا هیچ اختیار تعریف شده ای ندارد. اختیاراتی هم که عرفاَ برای وی تعریف می شود، در مرحله ي اجرا در برابر اختیارات بی حد و مرز سرپرست تیم رنگ می بازد. نهایتاَ این سرپرست تیم است که ضمن برنامه، برای پزشک تعیین تکلیف می کند. حال اگر سرپرست فرد تکرو، خود محور و بی اعتقاد به اصول علمی سرپرستی باشد، بود و نبود پزشک در تیم یکسان است. مرور صعود های بلند سالهای اخیر بویژه انواع رسمی آن بخوبی نشان می دهد که پزشکان ارتفاع در کشورمان از هر گونه امنیت شغلی برای انجام وظیفه محرومند و پا فشاری بر مسـئوُلیت برای آنان گران تمام می شود. پزشکان ارتفاع در برخی برنامه ها عملاَ هیچ کاری ندارند و در برخی دیگر علاوه بر مسئولیت پزشکی، نقش مترجم، مسئول هماهنگی، مدیر کمپ اصلی، مسئول تغذیه و بهداشت باربر ارتفاع و حتی سلاخ تیم را ایفا می کنند. براستی ریشه این ناهنجاری کجاست؟ آسیب پذيری صعود های بلند ما ناشی از اختیارات نا محدود سرپرست تیم است. اگر سرپرستی به هر دلیل مانع کار پزشک تیم شود یا بجای وی، در مورد مسائل پزشکی تیم تصمیم بگیرد، تکلیف پزشک چیست؟ تکلیف اعضای تیم چطور؟

در برنامه گاشربروم تیم سراب که بی اغراق می توان آن را دایرة المعارف خطاهای سرپرستی نامید، اینجانب به دلیل پافشاری بر مسئولیتهای خود در زمینه درمان بیماران تیم و همچنین بخاطر اصرار بر ضرورت هم هوایی کامل اعضا، توسط سرپرست تیم از ادامه کار محروم شدم. در واقع سرپرست تیم با این حرکت اعضای تیم را در برابر سوانح و بیماریهای احتمالی خلع سلاح کرد. حادثه ای که گزارش آن را مطالعه می کنید پیامد همین تصمیم ناشیانه بود. این حادثه براحتی می توانست منجر به مرگ یکی از اعضای تیم شود که اگر چنین نشده است، سرپرست محترم باید تا پایان عمر شکر گزار خداوند باشد.

گزارش یک حادثه ـ case Report

27/4/88: چهار نفر از کوه نوردان تیم سراب (دو عضو اصلی و دو کوه نورد تزریق شده به تیم) از کمپ دو به سمت کمپ سه حرکت می کنند و پیش از ظهر به آنجا می رسند. آنها تنها یک چادر دو نفره دارند که پس از بر پا کردن آن، به زور خود را در آن جا میدهند. هیچ یک از این چهار نفر بطور کامل هم هوا نشده اند. دو نفر از آنان تا کمپ دو و دو تن دیگر فقط تا کمپ یک صعود کرده اند. چهار کوه نورد شب را در حالت مچاله، در سکون و بی حرکتی کامل به صبح می رسانند.

28/4/88: بارش برف و وزش باد اجازه صعود نمی دهد. بعد از مدتی دو نفر از اعضای تیم به چادر خالی لهستانیها می روند و شرایط کمی بهتر می شود، ولی افراد همچنان در چادر ها بی حرکتند. روز میگذرد و شب می رسد نزدیک نیمه شب اعضا آماده می شوند تا تلاش نهایی را آغاز کنند.

29/4/88: سراسر روز صرف تلاش برای صعود و سپس بازگشت به کمپ سه می شود. در حالی که پیش از این اعضا نزدیک چهل ساعت در کمپ سه زمین گیر و بی حرکت بوده اند. در این مدت کوچکترین تذکری در مورد خطرات بی حرکتی در ارتفاع به آنان داده نشده و هیچ رهنمودی در زمینه ضرورت خروج از چادر و فعالیت جسمی یا حتی حرکت دادن پاها در چادر به آنها ارائه نشده است.

30/4/88: یکی از کوه نوردان در ضمن بازگشت در ساق خود احساس درد میکند. درد رو به افزایش است و در کمپ اصلی با تورم پنجه و ساق همراه می شود. این علامتها در روزهای بعد با وجود مصرف مسکن تشدید می شوند در اسکاردو و اسلام آباد هیچ اقدامی برای کوه نورد بیمار صورت نمی گیرد.

14/5/88: کوه نورد بیمار پس از بازگشت به ایران در سراب به یک پزشک مراجعه می کند و با تشخیص اولیه "DVT" (تشکیل لخته در سیاهرگهای اندام تحتانی) کاندید سونوگرافی می شود. نتیجه سونو گرافی داپلر، تشخیص DVT را تایید می کند و بیمار با هپارین و وارفارین تحت درمان قرار می گیرد.

26/5/88: بازگشت درد و تورم موجب مراجعه دوباره ي بیمار به پزشک و تکرار سونوگرافی داپلر می شود نتیجه رضایت بخش نیست. بیمار به تهران اعزام می شود.

27/5/88: بیمار در بیمارستان بستری می شود و تحت درمان قرار می گیرد پزشکان معالج از اینکه آن همه راهپیمایی ضمن بازگشت از کوه موجب جابجایی لخته و بروز بیماری کشنده "ترومبوآمبولی" نشده، اظهار شگفتی می کنند

2/6/88: بیمار از بیمارستان مرخص شده به سراب بر می گردد.

در حال حاضر حال عمومی این کوه نورد با تجربه سرابی رضایت بخش است، اما وی همچنان با داروهای ضد انعقاد تحت درمان می باشد.

یک تذکر ساده حضوری یا رادیویی می توانست مانع بروز این بیماری بالقوه مرگبار گردد ولی زنجیره تصمیمهای نادرست سرپرست تیم موجب محروم شدن اعضای تیم از خدمات پزشکی، حبس شدن بلند مدت آنها در چادر، آسیب پذیر شدن آنان نسبت به بیماری و سرانجام بروز حادثه فوق می گردد.

دوره مربيگري درجه ۳ كوهپيمايي بانوان، با حضور ۲۶ كارآموز زن از ۳ تا ۸ آبان ماه ۸۸ به مدت ۶ روز در كلاردشت منطقه ي رودبارك برگزار گرديد. نتايج اين دوره قرار است تا ۲ هفته ي ديگر از طريق وب سايت فدراسيون كوه نوردي كشورمان اعلام شود. از خانم خاتمه براي ارسال گزارش و تصاوير ممنون و سپاسگزاريم.

بزرگتر ببينيد          بزرگتر ببينيد        بزرگتر ببينيد

روز اول: افتتاحيه (معارفه مربيان، سرپرستان و كارآموزان شركت كننده در دوره)، بازديد لوازم و تجهيزات كارآموزان، تدريس آموزش فن و بيان (مدرس آقاي صمدي). روز دوم: اصول ارتباطات (مدرس آقاي ناژداكي)، روش تدريس (مدرس آقاي صمدی)، ابزارشناسي (مدرس آقاي مباركي)، هدايت و سرپرستي‌ (مدرس آقاي ناژداكي) مروري بر كارآموزي سنگ، كارآموزي كوهپيمايي و گره ها، فن تدريس. روز سوم: پيمايش جنگل (مدرس خانم بنا متجدد)، تغذيه و نقشه خواني (مدرس آقاي صمدي)، آموزش ساخت برانكارد (مدرس آقاي مباركي). روز چهارم: سنگنوردي در طبيعت. روز پنجم: عبور از رودخانه. روز ششم: آموزش زدن چادر (كمپينگ)،آزمون گره، آزمون كتبي و اختتاميه

كوه نيوز قصد دارد در موضوعات مختلف كوه نوردي با استفاده از كارشناسان اين رشته ي ورزشي، هرزگاهي به نقد بنشيند و مباحث مكتوب مانده و دست نخورده مرتبط با اين حيطه را بررسي، تجزيه و تحليل نمايد. در اولين مطلب انتخابي با توجه به طرح موضوع حياتي نقش و جايگاه پزشك ارتفاع در صعودهاي بلند، از دكتر جوادي خواسته ايم، نظرات و مطالب خود را در اين زمينه، درچند قسمت براي "كوه نيوز" ارسال كند. لذا از تمامي پزشکان و كارشناسان صاحب نظر دعوت میکنیم که مقالات و نظرات خود را در این زمینه برایمان ارسال نمایند. قسمت های  اول، دوم و سوم را به ترتيب در اينجا، اينجا و اينجا بخوانيد.

هم اینک، قسمت سوم زندگی نامه کوه نورد پر آوزه روسی "آناتولی بوکریف" را مي خوانيد. این ترجمه توسط دکتر ابوالفضل جوادی درحال انجام است. شایسته است در صورت کپی برداری، نام منبع و مترجم آن را ذکر نمایید. در این فصل از کتاب صعود، نکات بسیار مهمی درباره صعودهای تجاری مطرح شده است. با توجه به رونق روز افزون این گونه صعودها در کشور، توجه خوانندگان گرامی - اعم از کوه نورد ورزشکار و کوه نورد تاجر - را به این نکات مهم جلب می نمایم. تفاوت نگرش بوکریف و فیشر به صعودهای بلند، کم کم خود را نشان می دهد: اولی توانمندی و خودکفایی اعضای گروه را حیاتی می داند و دومی بر این باور است که با چند راهنمای خوب ، می توان هر کوه نورد را حتی به کی- دو برد. متاسفانه بیشتر تاجر - کوه نوردان نوپای کشور ما با هر دو نگرش بیگانه اند : از یک سو مشتریانشان توان و تجربه کافی برای صعودهای بلند ندارند و از سوی دیگر گروهشان از راهنماهای ماهر و مجرّب داخلی یا خارجی بی بهره است. شاید این موضوع ، حلقه گمشده سوانح یکی - دو سال اخیر در صعودهای نه چندان بلند برون مرزی باشد. یک بار دیگر همه کوه نوردان را به دقت و تأمل در این کتاب سرشار از آموزه و تجربه فرا می خوانم.

«پیش گفتار مترجم» در ماه مه 1996 (اردیبهشت 75) اعضای دو تیم تجاری که در حال بازگشت از قله اورست بودند ، گرفتار توفان شده تنی چند از آنان جان خود را از دست دادند. این فاجعه تا مدتها نقل محافل و رسانه های کوه نوردی جهان بود. با انتشار کتاب «درهوای رقیق» توسط «جان کرارر» نویسنده و عضو یکی از تیمهای صعود کننده – حملات برخی رسانه های غربی علیه راهنمای یکی از تیمهای درگیر ، شدت گرفت. هدف این حمله ها – آناتولی نیکلایویچ بوکریف-  کوه نورد روس ساکن قزاقستان بود. بوکریف نخستن صعودهای جدّی خود را در کوه های «تیان شان» انجام داد. وی سپس به عضویت تیم کوه نوردی اتحاد جماهیرشوروی درآمد و همراه آن تیم ، صعودهای برجسته ای در هیمالیا انجام داد که عبور کامل از قله های چهارگانه «کانچن جونگا» یکی از آنها بود. پس از فرو پاشی شوروی ، بوکریف صعودهای بلند را بصورت شخصی دنبال کرد و بسرعت جایی میان برترین کوه نوردان جهان برای خود باز نمود. مقاومت نسبت به کمبود اکسیژن و سرعت خارق العاده ، مهمترین ویژگیهای بوکریف بودند.

در گرما گرم صعودهای تجاری به قلل بلند ، "اسکات فیشر"- کوه نورد آمریکایی- سرگرم جذب مشتری برای صعود به اورست بود که تصادفاً با بوکریف برخورد کرد و او را- پس از «نیل بیدلمن»- به عنوان راهنمای دوم تیمش استخدام نمود. صعود تیم فیشر و تیم «راب هال» کوه نورد نیوزیلندی- همزمان شد و ضمن بازگشت از قله ، شماری از کوه نوردان تیم راب هال گرفتار توفان شده جان خود را از دست دادند. اعضای تیم فیشر در نتیجه تلاشهای فوق بشری بوکریف ، از مرگ حتمی نجات یافتند اما رسانه های دنیا غرب- که هنوز رسوبات جنگ سرد را در ذهن داشتند- سوژه ای یافتند تا تبعات ورود تجارت و سود جویی به عرصه صعودهای بلند را به سوی او  فرافکنی کنند. روس بودن بوکریف ، نخستین گناه و بی دفاعی او ، دومین گناهش بود زیرا نه آنقدر انگلیسی بلد بود که بتواند حقایق پشت پرده ماجرا را توضیح دهد ، نه دستش به دامن مطبوعات غربی می رسید. بوکریف در تلاش برای توضیح واقعیات ، از «جی.وستون دوالت»- که آشنایی مختصری با وی داشت- کمک خواست و تلاش مشترک آن دو منجر به چاپ کتاب «صعود» شد که نه تنها پاسخی دندان شکن به اتهامات نژادپرستانه بلکه فراتر از آن ، گامی بلند در راستای آسیب شناسی صعودهای تجاری بود.

کسانی که کتاب در هوای رقیق را خوانده اند با دیدگاه «عقلانی» حاکم بر آن کتاب آشنا هستند ؛ دیدگاهی که نمونه آن خود آقای جان کراکر است که پس از فرود از قله و رسیدن به بارگاه چهار به چادر می خزد و به خواب می رود (یا خود را به خواب می زند) و به فریادهای کمک خواهی بوکریف برای نجات کوه نوردان زمینگیر شده نیز کوچکترین واکنشی نشان نمی دهد.

دیدگاه حاکم بر «صعود» عشق است : عشق به انسان ، عشق به کوه نوردی و عشق به مسئولیت و وظیفه. این ترجمه را به عاشقان کوه- بویژه صعودهای بلند- تقدیم  می کنم.

«دکتر ابوالفضل جوادی – عضو انجمن پزشکان کوهستان» (منبع: کوه نیوز)

در چند مطلب آینده به  زندگی نامه کوه نورد پر آوزه روسی "آناتولی بوکریف" خواهیم پرداخت. این ترجمه توسط دکتر ابوالفضل جوادی انجام شده است. شایسته است در صورت کپی برداری، نام منبع و مترجم آن را ذکر نمایید. پیش گفتار نویسنده: در نوشته های باستانی بودائیان، از هیمالیا به عنوان «خانه برف» نام برده شده است و در سال 1996، این خانه در اثر بارشهای پی در پی به شکلی خارق العاده انباشته از برف شد. بعد ازظهر روز دهم ، ماه مه 96 ، توفانی هراسناک به جانب کوه اورست[1] وزید و به مدت بیش از ده ساعت ، بلندترین بخشهای آن را زیر شلاق گرفت. بیست و سه زن و مرد کوهنورد- که آن روز از رُخ جنوبی کوه در کشور نپال بالا رفته بودند- نتوانستند خود را به محیط امن بلندترین بارگاه برسانند. در بورانی که هر لحظه شدیدتر می شد ، کوه نوردان برای نجات جانشان نبرد می کردند. باد آنقدر شدید بود که می توانست کامیونی را از جا بکند. کوه نوردان در منطقه مرگ- بالاتر از هشت هزار متر گیر افتاده بودند، جایی که دمای زیر صفر و کمبود اکسیژن دست به دست هم داده انسان را بتندی از پای در می آورند. صعودگران در حالی برای بقا می جنگیدند که بیش از یک طول دست ، دید نداشتند. البته گاه و بیگاه طنابهایی برای حفظ امنیت و راهنمایی آنان پدیدار می شد. کم کم عقربه فشار سنج کپسولهای اکسیژن آنان به صفر رسید و سردرگمی فزایندة ناشی از کمبود اکسیژن ، منطقی ترین تصمیمها را تحت الشعاع قرار داد. بیحسّی اندامهای سرمازده ، قطع عضو را از خطری دور دست به تهدیدی جدّی بدل ساخت. در میان تاریکی و زوزة دهشتناک توفان ، کوهنوردان با خود شروع به چانه زنی کردند : «انگشتانم در برابر زندگیم؟ منصفانه است! فقط بگذار زنده بمانم.»

گزارش برنامه صعود از جبهه شمالي و فرود از جبهه جنوبي - همچنين شب ماني بر روي قله دماوند كه در مرداد ماه سال جاري توسط چهار تن از كوه نوردان استان قزوين (پورفرزانه، نظري، متانت و خليلي) انجام شد، را در شش قسمت متوالي در كوه نيوز خواهيد خواند. در اين گزارش برنامه سعي شده است، حتي الامكان اصول گزارش نويسي رعايت شود. فصل اول: مقدمه،فصل دوم: جزئیات صعود، فصل سوم: جداول، فصل چهارم: نمودار، فصل پنجم:نقشه و کروکی، فصل ششم: عکس ـ در این پست، قسمت پنجم اين گزارش را كه اختصاص به نقشه و كروكي مسير شمالي و جنوبي قله ي دماوند دارد را خواهيد ديد. همچنين مي توانيد نقشه كامل قله دماوند را از اينجا دانلود كنيد. قسمت هاي اول، دوم، سوم و چهارم اين گزارش را اينجا، اينجا، اينجا و اينجا بخوانيد.

گزارش برنامه صعود از جبهه شمالي و فرود از جبهه جنوبي - همچنين شب ماني بر روي قله دماوند كه در مرداد ماه سال جاري توسط چهار تن از كوه نوردان استان قزوين (پورفرزانه، نظري، متانت و خليلي) انجام شد، را در شش قسمت متوالي در كوه نيوز خواهيد خواند. در اين گزارش برنامه سعي شده است، حتي الامكان اصول گزارش نويسي رعايت شود. فصل اول: مقدمه، فصل دوم: جزئیات صعود، فصل سوم: جداول، فصل چهارم: نمودار، فصل پنجم: نقشه و کروکی، فصل ششم: عکس ـ در این پست، قسمت چهارم اين گزارش را كه حاوي نمودار ساعت شمار اين صعود است، خواهيد خواند. قسمت هاي اول، دوم و سوم اين گزارش را اينجا، اينجا و اينجا بخوانيد.

گزارش برنامه صعود از جبهه شمالي و فرود از جبهه جنوبي - همچنين شب ماني بر روي قله دماوند كه در مرداد ماه سال جاري توسط چهار تن از كوه نوردان استان قزوين (پورفرزانه، نظري، متانت و خليلي) انجام شد، را در شش قسمت متوالي در كوه نيوز خواهيد خواند. در اين گزارش برنامه سعي شده است، حتي الامكان اصول گزارش نويسي رعايت شود. فصل اول: مقدمه، فصل دوم: جزئیات صعود، فصل سوم: جداول، فصل چهارم: نمودار، فصل پنجم: نقشه و کروکی، فصل ششم: عکس ـ در اين پست، قسمت سوم اين گزارش كه حاوي جدول هواشناسي (آب و هواي) روزهاي صعود، جدول وسايل مورد نياز اعم از وسايل شخصي و عمومي، جدول تغذيه روزهاي صعود، جدول زمان ها و مكان هاي اجراي برنامه و در پايان جدول تلفنهاي تماس مربوط به اين برنامه را خواهيد ديد. قسمت هاي اول و دوم اين گزارش را اينجا و اينجا بخوانيد.

فصل دوم (جزئیات صعود): برنامه گذر شمالی (از مسیر یال چانپناه ها) به جنوبی دماوند و شب مانی بر بام ایران یکی دیگر از برنامه های آموزشی – آمادگی جسمانی تدوین شده شش ماهه اول سال من (حسن پورفرزانه) بود . بعد از گفتگو با رسول متانت و حسین نظری تصمیم گرفتیم مثل سایر برنامه هایمان ، جزئیات و کلیات مسیر را بررسی کنیم ، تصمیم بر این شد در روز سه شنبه مورخه 13/5/88 جلسه ای توجیهی داشته باشیم . در این جلسه مهرداد خلیلی که اولین باری بود که می خواست به دماوند صعود و شب مانی روی قله را تجربه کند ، نیز حضور داشت . در نتیجه نوع صعود و هم هوایی مناسب، کوه نوردی مان را ویژه می کرد . بعد از هماهنگی های لازم قرار براین شد که در روز پنج شنبه به مورخه (15/5/88) ساعت 4 صبح از بانک ملی ولیعصر حرکت کنیم . ساعت 4:15 صبح با یک پژو 405 که در روزهای قبل هماهنگ کرده بودیم ، راهی جاده آمل شدیم . ساعت 6:15 بود که تهران را رد کرده و در جاده هراز در حرکت بودیم و در ساعت 8:50 بین تونل 10 و تونل 11درسمت چپ جاده ، تابلوی خانه کوه نورد ناندل و میانده و ... مشخص شد ، جاده ای به طول 21 کیلومتر تا ناندل که 1 کیلومتر آن آسفالت و بقیه جاده خاکی مناسبی می باشد.  ساعت 9:50 به ناندل رسیدیم . بعد از توقف کوتاهی در مسجد ده با نیسان تا سنگ بزرگ که چند دقیقه ای بعد از گوسفند سرا بود ، رفتیم . مسیر ازروستای میانده می گذرد . چشمانمان به دنبال این بود که آیا جانپناه های فلزی معروف فدراسیون را روی یال می بینیم یا نه؟ اولین باری بود که از مسیر شمالی به دنبال صعود دماوند بودیم . با کمک راننده نیسان، جانپناه 4000 و 5000متری را دیدیم . پس از45دقیقه حرکت به سنگ بزرگ رسیدیم . هنوز چند دقیقه ای از خداحافظی ما از راننده نگذشته بود که دیدیم راننده از ما در خواست کمک می کند ، نیسانش در بستر رودخانه کمی جلوتر از سنگ بزرگ توقف کرده بود . با حدود یک ساعت تلاش نتوانستیم نیسان را از بستر رودخانه بیرون بیاوریم . خیلی خسته شده بودیم . تصمیم بر این شد که راننده نیسان دیگری تماس بگیرد تا وسیله اش را از بستر رودخانه خارج کنند.