در ابتدا بهتراست قبل از مطالعه این قسمت، بخش های اول، دوم و سوم را مطالعه نمایید. در بخش پیشین، نگرش خود را به ورزش کوه نوردی بررسی کردیم و پذیرفتیم که مباحث راهبری برای کسانی واجد اهمیت است که به کوه نوردی گروهی باور دارند. حال باید دید چارچوب مناسب و ساختار متناسب برای کوه نوردی گروهی کدام است؟ مهمترین چالش در روند تعیین سازوکار راهبری، تعیین ساختار مناسب برای این ورزش است. در یک رویکرد کلی، مناسب ترین ساختار آن است که

  1. بالاترین ضریب ایمنی را پدید آورد.
  2. احتمال موفقیت را به حداکثر برساند.
  3. آسان ترین شرایط و لذت بخش ترین اوقات را فراهم آورد.

حال ببینیم گزینه های در دسترس برای پرداختن به کوه نوردی جمعی کدامند. در مجموع سه رویکرد عمده نسبت به ساختار یک تشکل کوه نوردی وجود دارد:

الف) رویکرد نظامی: این نگرش ریشه در سالهای پیش از انقلاب اسلامی و نخستین سالهای پس از آن دارد. دوره ای که گروهکهای سیاسی ـ نظامی از ورزش کوه نوردی به عنوان سرپوشی برای سربازگیری و آماده سازی نیروهای خود سوء استفاده می کردند. در این رویکرد به مجموعه ی کوه نوردان به عنوان یک جوخه نظامی نگرسته می شد که شامل عده ای "سرباز" و یک "فرمانده" بود. این ساختار، کاملا مناسب حال این گروهکها بود که می خواستند اطاعت کورکورانه را در ذهن نیروهای خود جا بیندازند. خوشبختانه با اضمحلال گروهکهای مزبور، این رویکرد رنگ باخت. البته رسوبات این طرز فکر، هنوز در ذهن برخی کوه نوردان سنّتی باقی است و بویژه در صعودهای بلند، خود را به رخ می کشد.

ب) رویکرد گروهی: ریشه واژه ی گروه، کلمه ایتالیایی "Gruppo" است که نخست به معنی «گره خوردگی» بوده و سپس به مفهوم «گردهمایی _ تجمع» به خود گرفته است. گروه شامل افرادی است که با یکدیگر روابط متقابل و ارزشهای رفتاری مشترک دارند (بروس کوئن _ درآمدی بر جامعه شناسی). بنا بر تعریفی فراگیرتر، گروه در برگیرنده ی افرادی است که روابط و وابستگی متقابل و اهداف مشترک دارند (رابینز _ ۱۹۹۸). یادمان باشد که موضوع بحث، ماهیت تشکلهای کوه نوردی است نه عنوان آنها.

ج) رویکرد تیمی: تیم یک گروه کاری نسبتا همیشگی است که اعضای آن هدف مشترکی دارند، به یکدیگر وابسته اند و به عنوان یک مجموعه مسئولیت دارند (کوک وها نزاکر _ مدیریت و رفتار سازمانی). در تعریف تیم، سه نکته ی کلیدی هست:

الف) تیم حداقل دو عضو دارد.

ب) اعضای تیم، تعامل یا میان کنش مداوم دارند و کارها را بصورت هماهنگ انجام می دهند.

ج) اعضای تیم هدف مشترک دارند.

متاسفانه تاکتون واژه ی فارسی مناسبی برای "تیم" ساخته نشده است. بسیاری از تشکلهای کوه نوردی عنوان گروه، باشگاه، انجمن و ... دارند اما در نهایت، تمامی آنها در یکی از قالبهای دوگانه گروه یا تیم جای می گیرند.

بخش های دیگر این مقاله در روزهای آینده در کوه نیوز قرار داده می شود ... (ادامه دارد)

نویسنده: دکتر ابوالفضل جوادی